Ogłoszenie upadłości konsumenckiej
Upadłość konsumencka – jedna z najważniejszych inicjatyw legislacyjnych ministerstwa gospodarki – daje szansę dłużnikom, którzy bez swojej winy stali się niewypłacalni. To nowość w polskim prawie, która zaczęła obowiązywać od 31 marca 2009 r.
Nowe rozwiązania adresowane są do osób fizycznych, skorzystają z nich również przedsiębiorcy, będący wierzycielami niewypłacalnych dłużników. Nowe przepisy zostały wprowadzone do polskiego prawodawstwa poprzez nowelizację ustawy prawo upadłościowe i naprawcze.
Artykuł 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze określa niewypłacalność jako niewykonywanie przez dłużnika jego wymagalnych zobowiązań. Z istoty porządku prawnego wynika, że każdy powinien wykonywać swe wymagalne zobowiązania w terminie. Zasada ta obowiązuje wszystkich. Jeżeli zatem dłużnik nie wykonuje ciążących na nim wymagalnych zobowiązań, wówczas jest niewypłacalny, co stwarza podstawę ogłoszenia go upadłym. Przy czym nieistotne jest, czy nie wykonuje wszystkich zobowiązań czy też tylko niektórych z nich. Za niewypłacalnego uznaje się również dłużnika także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas gdy na bieżąco wykonuje swoje zobowiązania. Niewypłacalność dłużnika istnieje zawsze, gdy dłużnik nie wykonuje swych wymagalnych zobowiązań. Sąd zaś w postępowaniu w przedmiocie ogłoszenia upadłości władny jest tę okoliczność ustalić nawet wtedy, gdy dłużnik zaprzecza istnieniu tych wierzytelności lub ich wymagalności.
Wszczęcie postępowania:
Postępowanie będzie wszczynane przez dłużnika. Nie będzie on jednak zobowiązany do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.
Upadłość będzie mogła być ogłoszona, jeżeli dłużnik stał się niewypłacalny wskutek wyjątkowych i niezależnych od niego okoliczności. Sąd oddali wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli w stosunku do dłużnika w okresie dziesięciu lat przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości:
Wszczęcie postępowania:
Postępowanie będzie wszczynane przez dłużnika. Nie będzie on jednak zobowiązany do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.
Upadłość będzie mogła być ogłoszona, jeżeli dłużnik stał się niewypłacalny wskutek wyjątkowych i niezależnych od niego okoliczności. Sąd oddali wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli w stosunku do dłużnika w okresie dziesięciu lat przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości:
1. prowadzono postępowanie upadłościowe lub inne postępowanie, w którym umorzono całość lub część jego zobowiązań albo w którym zawarto układ, lub
2. prowadzono postępowanie upadłościowe, w którym nie zaspokojono wszystkich wierzycieli, a dłużnik po zakończeniu lub umorzeniu postępowania zobowiązań swych nie wykonał, lub
3. prowadzono postępowanie upadłościowe według przepisów tytułu niniejszego, jeżeli postępowanie to zostało umorzone z innych przyczyn niż na wniosek wszystkich wierzycieli, lub
4. czynność prawna dłużnika została prawomocnie uznana za dokonaną z pokrzywdzeniem wierzycieli.
Nie będzie można ogłosić upadłości w sytuacji, gdy osoba zaciągnęła zobowiązanie będąc już niewypłacalną, albo doszło do rozwiązania stosunku pracy z przyczyn leżących po stronie pracownika lub za jego zgodą. Nie będzie można nadużywać instytucji upadłości – okres pomiędzy oddłużeniami nie może być krótszy niż 10 lat.
Nie będzie można ogłosić upadłości w sytuacji, gdy osoba zaciągnęła zobowiązanie będąc już niewypłacalną, albo doszło do rozwiązania stosunku pracy z przyczyn leżących po stronie pracownika lub za jego zgodą. Nie będzie można nadużywać instytucji upadłości – okres pomiędzy oddłużeniami nie może być krótszy niż 10 lat.
Likwidacja majątku upadłego:
Likwidacja masy upadłości będzie mogła być przeprowadzona przez samego upadłego, ale pod nadzorem syndyka i za zgodą sądu. Dłużnik musi wydać syndykowi cały swój majątek, łącznie z nieruchomościami. Gdy tego nie zrobi, sąd umorzy postępowanie. Z pieniędzy uzyskanych ze sprzedaży domu lub mieszkania otrzyma jednak kwotę odpowiadającą przeciętnemu czynszowi najmu lokalu mieszkalnego za okres dwunastu miesięcy.
Plan spłat niespłacanych długów:
Jeżeli pozostaną niespłacone długi po przeprowadzeniu likwidacji masy upadłości i zaspokojeniu wierzycieli z funduszów masy upadłości, sąd, na wniosek upadłego, będzie orzekał o planie ich spłat nawet przez kolejne pięć lat, oraz jaka część zobowiązań upadłego – po wykonaniu planu spłaty wierzycieli – zostanie umorzona.
Jak wynika z treści art. 4917 Prawa upadłościowego i naprawczego sąd wydaje postanowienie o ustaleniu planu spłaty dopiero po sporządzeniu ostatecznego planu podziału. Jednoznacznie wynika z tego, że aby możliwe było ustalenie planu spłaty (zawierającego także określenie, która część zobowiązań upadłego, po wykonaniu planu spłaty wierzycieli, zostanie umorzona), wnioskodawca musi posiadać majątek możliwy do likwidacji, z której środki podzielone zostaną pomiędzy wierzycieli. Zakres spłat zależeć będzie od zarobków dłużnika, wysokości wierzytelności i możliwości ich zaspokojenia. Sąd może ustalić warunki spłaty bardziej korzystne dla wierzycieli, jeżeli zażąda tego wierzyciel. Jeżeli wystąpią okoliczności uniemożliwiające dłużnikowi spłatę, sąd będzie mógł przedłużyć okres spłaty, ale nie dłużej niż o dwa lata. W razie niespodziewanej poprawy sytuacji materialnej upadłego (dzięki darowiźnie, wygranej w grach losowych lub spadku), sąd może podnieść wysokość spłaty długów. Nie będzie to jednak dotyczyć sytuacji, gdy kondycja finansowa dłużnika poprawi się w związku z jego aktywnością zawodową lub działalnością gospodarczą. Celem tego rozwiązania jest zachęcenie dłużników do zwiększenia aktywności zawodowej.
Ochrona wierzycieli:
Zmiany te dają proponują nie tylko nowe możliwości niewypłacalnym dłużnikom, ale również wprowadzają elementy ochrony ich wierzycieli. W związku z tym podczas spłaty długu, niewypłacalne osoby nie będą mogły dokonywać czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu oraz będą zobowiązane do składania corocznych sprawozdań o wykonaniu planu spłat, osiągniętych przychodach i zwiększeniu majątku. Jeżeli upadły dłużnik narusza te obowiązki i nie dokonuje spłaty – sąd umorzy postępowanie. Tym samym swoje należności będzie musiał regulować na ogólnych zasadach.
Niska opłata za postępowanie:
Opłata za wszczęcie postępowania upadłościowego konsumenta wynosi tylko 200 zł. Pamiętać należy jednak, że postępowanie jako całość nie jest tanie. Szacunkowe koszty tego postępowania wyniosą nie mniej niż 5.000 – 10.000 zł, a koszty muszą być pokryte z majątku dłużnika. Wyliczając koszty postępowania upadłościowego należy założyć, że konieczne będzie dokonanie ogłoszeń i poniesienie kosztów wynagrodzenia syndyka, który będzie podejmować czynności przez okres, jak można przewidywać 12 miesięcy od chwili prawomocnego rozstrzygnięcia o planie spłaty.
